اصحاب و شاگردان

اصحاب حضرت جواد محمد بن سنان

ششم محمّد بن سنان ابوجعفر الزاهری:
کلمات علما در باب او مختلف است غایت اختلاف حتی از شخص واحد، شیخ مفید رحمه اللّه او را در (ارشاد) از خواص و ثقات حضرت کاظم علیه السلام و از اهل ورع و فقه و علم، از شیعه آن حضرت نوشته (۱۳۱) و در رساله دیگر خود، او را مطعون شمرده و شیخ الطائفه در (فهرست) و (رجال) او را ضعیف شمرده و در (کتاب غیبت) در ذکر ممد و حین از خواص ائمه علیهم السلام او را تعداد نموده چنانچه فرموده: و از ممدوحین حمران بن اعین است تا آنکه فرموده و از جمله ایشان است بنا به روایتی که ابوطالب قمی نقل فرموده که گفت داخل شدم بر حضرت جواد علیه السلام در آخر عمرش شنیدم که فرمود: جزا دهد خداوند صفوان بن یحیی و محمّد بن سنان و زکریا بن آدم و سعد بن سعد را از من جزای خیر، پس به تحقیق که وفا کردند از برای من. و نیز شیخ فرموده: و اما محمّد بن سنان پس به درستی که روایت شده از علی بن حسین بن داود که گفت شنیدم که حضرت جواد علیه السلام ذکر فرمود محمّد بن سنان را به خیر و فرمود: (رَضِیَ اللّهُ عَنْهُ بِرِضائی عَنْهُ فَما خالَفَنی وَ ما خالَفَ اَبی قَطُّ). (۱۳۲)
و آیه اللّه علامه رحمه اللّه در (خلاصه) در او توقف فرموده و در (مختلف) فرموده: قَدْ بَیَّنّا رُجُحانَ الْعَمَلِ بِرَوایَهِ مُحَمَّدِ بْنِ سِنانٍ. و سید بن طاوس رحمه اللّه در (فلاح السائل) فرموده: شنیدم از کسی که ذکر می کرد طعن بر محمّد بن سنان را و شاید او واقف نشده مگر بر طعن او و مطلع نگشته بر تزکیه و ثنایی که او از برای او است و همچنین احتمال هست در بیشتر از طعنها پس ذکر فرموده مدائح او را و آنکه معجزه حضرت جواد علیه السلام در او ظاهر شد چه آنکه او نابینا بود و مسح کرد آن حضرت چشم او را به او رد شد چنانکه در فصل معجزات حضرت جواد علیه السلام خبرش مذکور شد و هم روایتی نقل کرده که اِنَّهُ کانَ مُتَقَشِّفا مُتَعَبِّدا. (۱۳۳)
و بالجمله: در محمّد بن سنان علما کلام را بسط داده اند، هرکه طالب است رجوع نماید به (رجال کبیر) و (تعلیقه) و (رجال سید اجل علامه بحرالعلوم) و (خاتمه مستدرک) شیخ مرحوم؛ چه این مختصر را مقام آن نیست. گویند که بعضی از عارفین تفأل زد به کتاب اللّه مجید برای استعلام حال محمّد بن سنان این آیه به نظرش آمد: (اِنَّما یَخْشَی اللّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ). (۱۳۴)
و نسب محمّد بن سنان رضی اللّه عنه منتهی می شود به زاهر مولی عمرو بن الحمق که در کربلا شهید شد، به این نحو محمّد بن الحسن (۱۳۵) بن سنان بن عبداللّه بن زاهر و در ترجمه زاهر، به آن اشارات رفت در مجلد اول و در میان اولاد و احفاد محمّد جمله ای از راویان احادیث می باشند از جمله ابوعیسی محمّد بن احمد بن محمّد بن سنان است که از مشایخ شیخ صدوق است.
پی نوشت ها
۹۶- (تحفه الازهار) ۳/۴۲۹٫
۹۷- (ارشاد) شیخ مفید ۲/۲۹۵٫
۹۸- از بعضی از نسخ (تاریخ قم) نقل شده که در این مقام اسم محمّد بن موسی را برده و این تاریخ را برای فوت او ذکر کره و از وفات و قبر موسی ذکری نفرموده. (شیخ عباس قمی رحمه اللّه)
۱۰۲- ذکر چهار پسر موافق آن خبری است که از (تاریخ قم) نقل شده و لکن در (کتاب مجدی) ص ۱۲۹ در ذکر اولاد موسی مبرقع گفته: و از اولاد او است یحیی بن احمد بن ابی علی محمّد بن احمد بن موسی بن محمّد التقی بن علی بن موسی الکاظم علیهم السلام و این یحیی مردی کریم و واسع الجاه بوده و مسکنش در قم بوده، پس ذکر کرده مدح ابوالقاسم شاعر بصری او را در شعر خود در قم. (شیخ عباس قمی رحمه اللّه).
۱۰۳- ((الفهرست منتجب الدّین) ص ۷۸، شماره ۲۲۹، تحقیق ارموی.
۱۰۴- (مجالس المؤمنین) ۱/۱۴۶٫
۱۰۵- (مجالس المؤمنین) ۱/۵۱۸٫
۱۰۶- ابی احمد موسی الابرش در اینجا ظاهرا اشتباخه است و صحیح ابی عبداللّه احمد بن ابی علی محمّد الاعرج است. (شیخ عباس قمی رحمه اللّه).
۱۰۷- (تحفه الازهار) ۳/۴۳۸٫
۱۰۸- (بحارالانوار) ۹۹/۷۹٫
۱۰۹- (رجال بحرالعلوم) ۲/۳۱۷٫
۱۱۰- (ارشاد) شیخ مفید ۲/۲۹۵٫
۱۱۱- (مجالس المؤمنین) ۱/۴۱۵٫
۱۱۲- (مجالس المؤمنین) ۱/۴۱۵ ۴۱۶، (رجال کشی) ۲/۸۵۲٫
۱۱۳- (مجالس المؤمنین) ۱/۴۱۶، (رجال کشی) ۲/۸۵۳٫
۱۱۴- (رجال کشی) ۲/۸۱۷٫
۱۱۵- (رجال علامه حلی) ص ۱۳۳٫
۱۱۶- (مجالس المؤمنین) ۱/۴۰۰، (رجال کشی) ۱/۸۱۸٫
۱۱۷- (رجال علامه حلی) ص ۶۱٫
۱۱۸- (مروج الذهب) ۳/۴۸۵٫
۱۱۹- (مراه الجنان) یافعی ۲/۷۹، ذیل حوادث سال ۲۳۱٫
۱۲۰- (رجال کشی) ۲/۸۲۶٫
۱۲۱- (بحارالانوار) ۵۰/۱۰۵٫
۱۲۲- قرعاء: محلی است در راه مکه میان قادسیه و عقبه. بدان که قبر علی بن مهزیار رضی اللّه عنه در اهواز است و بقعه دارد و زیارتگاه است.
۱۲۳- سوره یس (۳۶)، آیه ۸۰٫
۱۲۴- (رجال کشی) ۲/۸۲۵٫
۱۲۵- ر. ک: (مجالس المؤمنین) ۱/۴۱۴ ۴۱۵٫
۱۲۶- (رجال کشی) ۲/۸۵۴٫
۱۲۷- (رجال کشی) ۲/۸۵۶٫
۱۲۸- (بحارالانوار) ۴۹/۲۷۳٫
۱۲۹- (رجال کشی) ۲/۸۵۵٫
۱۳۰- (رجال کشی) ۲/۵۲۲٫
۱۳۱- (ارشاد) شیخ مفید ۲/۲۴۸٫
۱۳۲- (الغیبه) شیخ طوسی، ص ۲۰۹ ۲۱۱٫
۱۳۳- (فلاح المسائل) ص ۵۰ ۵۲٫
۱۳۴- سوره فاطر (۳۵)، آیه ۲۸٫
۱۳۵- چون حسن والد محمّد در زمان کودکی محمّد فوت شد و سنان جدش او را کفالت کرد لاجرم محمّد را به او نسبت دادند و گفتند محمّد بن سنان (شیخ عباس قمی رحمه اللّه).
برگرفته از کتاب دانستنیهای امام جواد علیه السلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *