اخلاق و فضائل

گفتاری پیرامون کلمه امیرالمؤمنین

حضرت علی علیه السلام به علت داشتن صفات ممتاز و ویژه دارای القاب خاصی نیز گردیدند، بعضی از این القاب خاص ایشان بوده و هیچ کس از آغاز خلقت تا پایان آن در آن القاب با ایشان مشارکت نمینماید، القابی از قبیل : قسیم الجنه و النار، قائد الغر المحجلین، و دیگر القابی که از طرف خداوند یا پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به ایشان عطا گردید. یکی از القاب خاص : «امیرالمومنین» است، این لفظ اگرچه بر تمام خلفا و آنانکه بر مومنان امارت و زعامت دارند قابل صدق است، اما بنابر آنچه از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نقل گردیده هیچ کس شایستهی نامگذاری به این لقب نمیباشد. مرحوم سید بن طاووس قدس سره در کتاب الیقین فی امره امیرالمومنین، بیش از دویست حدیث از منابع شیعه و اهل سنت نقل کرده که در آنها پیامبر بر این معنا تصریح فرمودهاند. در یکی از این روایات به نقل از فضیل از امام باقر علیه السلام نقل شده که فرمود : ای فضیل سوگند به خدا کسی بعد از حضرت علی علیه السلام تا روز قیامت به این لقب نامیده نمیشود جز کسی که دروغگو و کذاب باشد. مرحوم علامهی مجلسی قدس سره در جلد ۳۷ بحار در خصوص اختصاص این لقب به آن حضرت احادیث بسیاری را نقل کرده است، که به عنوان نمونه به یک حدیث اشاره میکنیم : مردی نزد امام صادق علیه السلام آمده و گفت : سلام بر تو ای امیرمومنان، امام برپا ایستاد و فرمود : وای بر تو، این اسم نامی است که جز برای حضرت علی علیه السلام که خداوند او را به این نام نامیده به فرد دیگری صدق نمیکند، کسی به این نام برای خودش خشنود نمیگردد جز آنکه مرتکب کار زشتی شده باشد، و اگر نشده باشد مرتکب میگردد – آنگاه امام به آیهای استشهاد کرد – راوی گوید : گفتم : قائم شما به چه نام خوانده میشود؟ فرمود : به ایشان گفته میشود : سلام بر تو ای بقیه الله، سلام بر تو ای پسر رسول خدا. [۳۲] . اما با این حال میبینیم امام جواد علیه السلام و بعضی دیگر از ائمه علیهم السلام به خلفای بنیامیه و بنیعباس لقب امیرالمومنین را اطلاق کردهاند. دلیل عمده همان بحث تقیه است، و آنان به خاطر حفظ جان خود و شیعیانشان این کار را انجام میدادند، و به خاطر آنکه آنان نتوانند بهانهای علیه ایشان اقامه کنند، چرا که آنان به این امر بسیار اهتمام داشتند. طبری در احوال معتصم عباسی نقل میکند : در روز عیدی سوار بر مرکب بود، پیرمردی در جلوی او برخاست و گفت : ای ابااسحاق، لشکریان خواستند او را مورد ضرب و شتم قرار دهند، چرا که معتصم را به نام امیرالمومین نخوانده بود. پس آنچه در این کتاب خواهد آمد که امام علیه السلام مامون را چندین بار با لفظ امیرالمومنین خطاب کردهاند دلالت بر مشروعیت خلافت آنان نمیکند.
برگرفته از کتاب صحیفه امام جواد علیه السلام نوشته: جواد قیومی اصفهانی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *